Friday, November 30, 2007

Маргааш 12 дугаар сарын нэгэн буюу Дэлхийн ДОХ-той тэмцэх өдөр.

Дэлхийн ДОХ-той тэмцэх өдөр болохоор ДОХ-той хобоотой монголын талаарх баримт бичлээ.
Монгол хүн ДОХ-ын халдвартай байдлаар 35 торхиолдол илэрсэн.
Үүнээс 5 нь ДОХ өвчний улмаас бурхан болсон. Одоо 4 хүн ДОХ-ын өвчлөлийнхөө шатанд орсон. 26 хүн вирус тээгч байдлаар амьдарч байна.
Одоогоор өвчний эцсийн шатанд орчихсон хүн байхгүй байна. Халдвартай эхээс төрсөн 3 хүүхэд байгаа. Тэдний нэг нь 18 сараас дээш болсон учраас шинжилгээ хийгдсэн. Аз болоход тэр хүүхэд маань халдваргүй гэдэг нь тогтоогдоод байгаа. Нөгөө хоёр хүүхдийн биеийн байдал, өсөлт хэвийн байгаа. Халдвартай юу гэдгийг нь тогтоох хугацаа хараахан болоогүй байгаа юм байна.
Хүн амын дунд халдварын тархалт нэмэгдэх хандлагатай байна.
Яахав халдвар их тархсан улсын хэмжээнд бодвол халдварын тоо бага байна. Гэхдээ монголчуудын хэмжээнд нийт хүн амдаа харьцуулаад үзэхэд энэ бага тоо биш. Насанд хүрсэн 15-24 насны залуусын дунд халдварын тархалт нэмэгдэх хандлагатай байгаа гэдгийг сэрэмжлүүлж, анхааруулж байна.

ДОХ халдах 3-н зам байдаг.
1. цусаар. Халдвартай цусыг хүний цусны урсгалд оруулахад:
Цус сэлбүүлэх, цусан бүтээгдэхүүн хэрэглэх, өөр хүний хэрэглэсэн тариур хэрэглэх, эрхтэн шилжүүлэн суулгах зэргийн үед ХДХВ-ийн халдвар цусаар дамжиж болдог.
2. бэлгийн замаар. Халдвартай хүнтэй үтрээгээр болон шулуун гэдсээр хамгаалалтгүй бэлгийн хавьталд ороход:
ХДХВ-ийн халдвар бэлгийн хавьталд ороход үрийн болон үтрээний шингэнээр дамжиж болдог.
3. халдвартай ээжээс хүүхдэд.
Халдвар авсан ээж хүүхэддээ хэвлийд байхад нь, эсвэл төрөлтийн явцад, эсвэл төрсөн хойно нь хөхний сүүгээр ХДХВ-ийн халдварыг дамжуулж болдог байна.

Харин ХДХВ-ийн халдвар дараах замаар дамжихгүй:
1. Гар барих, тэврэх г.м зөвхөн арьс хүрэлцэхэд халдвар тарахгүй.
Ханиах, найтаах зэрэгт шүлсээр халдвар дамжихгүй
2. Усан бассейн, нийтийн халуун усны газар, жорлон зэрэгт ороход халдвар авахгүй
3. Хоол хүнс, аяга, халбагаар халдвар дамжихгүй
4. Хаалганы бариул, мөнгө, нийтийн утас, нийтийн унааны суудал зэргээр халдвар тарахгүй
5.
Шумуулаар дамжихгүй

ХДХВ-ийн халдвар авснаа хүн яаж мэдэж болох вэ?
Зөвхөн шинжилгээ өгч байж л халдвар авсан үгүйгээ мэдэж болно. Тиймээс та өөрийгөө халдвар авсан байж болзошгүй гэж бодож байвал шинжилгээ хийлгэх хэрэгтэй шүү! Шинжилгээ хийлгээд ХДХВ-ийн халдвар авснаа мэдвэл эртхэн эмчилгээ хийлгэж, амьдрах хугацаагаа уртасгаж болно. Орчин үеийн эмчилгээ хийлгэснээр ХДХВ-ийн халдварыг ДОХ өвчинд шилжүүлэхгүй 10 ба түүнээс олон жил барьж болно. Мөн ХДХВ-ийн халдвар авснаа мэдсэнээр өөрийн ойр дотныхон болон бусад хүмүүст халдвар тараахаас сэргийлэх боломжтой юм.

Залуусаа...Үхэл хүнийг хүсэл тачаал хамгийн таашаалтай зүйлээр нь татаж байна гэж бодоорой. Болгоомжтой.

Надад саяхан мэссэнжерээр энэ үг ирсэн юм. Хөх тэнгэр минь ДОХ дэргэд чинь байна. Эрчүүд минь эхнэрээсээ бусдыг илүү харваас үхнэ. Mr Tugsuu

Wednesday, November 28, 2007

Tuesday, November 27, 2007

Үнсүүлэх юмсан даа их удаж

Үнсүүлэлгүй юутай удав
Үнэндээ уруул минь өнчирч байна
Үлгэр домгийн юм шиг юутай хуучин өдрүүд вэ
Үргэлжийн гэгээн сэтгэл минь ганцаардлыг тэвчсэнгүй
Үргэлжийн гунигыг хэн надад илгээв
Үнэт эдлэл мэт түүнд дурлах нь юув
Үзэмжийн төдий орчлонг гайхуулж
Үзэмжийн төдий явья гэтэл
Үүрийн гэгээ үдшийн бүрий мэт алдуурсан
Үзтэл залуу насыг яах юм бэ
Үнэн ч бус гэж хэлбэл ч хэлэг
Үнсүүлэлгүй юутай удав

Халуун зүрхэндээ жаргалтай
Харамсах үгүй амьдрах юмсан
Хайр сэтгэлдээ үнэнч чамайгаа олоод
Халуун бүр халуунаар дурлах юмсан
Цаг хугацааны эрхээр учрах хайртыгаа
Цагаахан сэтгэл минь яг одоо хүсэж байна
Үдшийн бодолдоо хөтлөгдөн
Үүрдийн дурлал чамдаа тэмүүлж байна...

Уруул хайр хоёр хамт байдаг

Гуйж мөргөөд ч болов бурхан танаас хүсье
Гунигаа тайлтал нь нэг үнсэлдэхсэн,
Гудамжинд өдрөөр, эсвэл шөнө дөлөөр
Гудайж оддын дор, өвс ногоон дээр...
Хоёулханаа орон дотроо...
Хотол үймсэн Европын гудамжнаа...

Хонгор найз элбэгтэй Персийн буудалд...
Алтан говийн элсэн дээр...
Америкийн шигүү хороололд...
Дэлхийн хаа ч гэсэн
Дээр доороо орон үнсэлдэж л бий!
Лал, Христос, Буддагийн уншлаган доор
Ламбад бүжгийн янаг аялгуун дор
Шалав норсон борооны бүлээн цутгалгаан дор
Шаахай болоод даашинзгүй, уруулын будаггүй
Шанхныхаа үсийг илбэхийн чөлөөгүй
Үнсэлдэхсэн...
Олдошгүй, үхэшгүй хайртай амрагаа
Ороонгуу мод адил тэврээд
Родланы баримал мэт хоёулаа
Мөнхийн мөнхөд үлдэхсэн...

Ц.Хулан

Monday, November 26, 2007

Бүү зугт...

Бэрхшээлээс зугтах тусам тэр хэд дахин томроод эцэстээ
зугтах газаргүй болтол нөмрөн ирдэг.
Тиймээс түүнтэй нүүр тулан нүдэлцэх нь дээр"

Охин үрээ хайрла!

Охин үрээ хайрла!
Омогдож загнахдаа ч хайрла!
Охин үрээ хайрла!
Ойворгон зэмлэхдээ ч хайрла!

Нар ханын толгойд буухад хааяа нэг сэрэг, бүү зэмлэ
Насаараа тэр чинь өглөө босох хүн, төрсөн гэртээ л нойр аваг
Нар шингэж үдшийн хар чийг унатал найз нартайгаа дуулалдаг
Насаараа тэр чинь айлын голомт манаж морин төвөргөөн хүлээнэ

Энхрий гарын нь хурууг чилтэл гэр зуураа зарахдаа
Ээжийн цай уулгаж, аавын үгээр энхрийл,
Эцгийн гэрээс гармагц эрийн гарт нухлагдана
Харийн газар одож хадмын нүүрийг царайчилна!
Насаараа уухгүй амтат цайг нялх багад нь гэрт нь уулга
Насаараа амсахгүй жаргалыг нялх багад нь тоонотод нь эдлүүл
Насаараа сонсохгүй энхрий үгийг нялх багад нь гамнахгүй хэл
Насаараа нууж урсгах гашуун нулимсыг нь бодож цөөн уйлуул, охин үрээ!
Хүний гэргий болох гэж гангар шаазан шиг хагарна
Хүүхэн хонгор үрээ гарын алгандаа энхрийл
Хүй орчлонгийн жамтай тэнцүүлжтүүнээ хайрла
Хөөрхөн хонгор аалинд нь эрхлүүлж түүнээ хайрла!
Үрийн эх болох гэж алтан заадал сална
Үүлэн хонгор үрээ тэнгэрийн мандалдаа эрхлүүл
Үйл нь дуусдаггүй хорвоод балчирт нь амжиж жаргаа
Үс гэзгээ цайтал өнөд шаналахыг нь болгоо!
Зөөлөн булбарай хурууг нь зүүутастай шадарлуул
Зүйдэл оёдлын хорвоод охин үр чинь төрснийг сана
Зөөлөн хонгор аашийг нь зүйр үгтэй шадарлуул
Зөвлөх хэлцэхийн хорвоод охин үр чинь төрснийг сана
Арван жил зэмлээд ч ухааруулж амжаагүй үгийг чинь
Анхны үр ньтөрөөд үдшийн шөнөдөө ухааруулна
Хорин жил дуудаад сэрээж чадаагүй нойрыг нь
Хонгор үр нь төрөөд үүрийн жавраар ч хулжаана
Охин үрээ энхрийл, орчлонгийн зовлонд цадахын цагтаа
Огшуун нулимсандаа живэхийн цагтаа хожмоо нэг дурсана
Аавын гэрт жаргасан даа гэж хэзээд нэг тайтгарна
Ээжийн өвөрт эрхэлсэн дээ гэж эрхгүй нэг уужирна
Охин үрээ хайрла!
Хясаа сувдаа нуудаг шиг хайрла!
Охин үрээ хайрла!
Үүл усаа хураадаг шиг хайрла

Охин үрээ хайрла!
Уул эрдэнээ нуудаг шиг хайрла
Охин үрээ хайрла!
Ус загасаа цэнгүүлдэг шиг хайрла

Хатуугаас хатуу үгийг ханатлаа үр чинь сонсоно
Хавраас намар хүртэл төрхөмдөө очиж хэлэх үү?
Хайртай охиноо зэмлэхдээ харцаараа ч болов энхрийл
Хаврын шувууд шиг намрын жимс шиг үгийг охиндоо хэл!
Бусдыг хайрлах л гэж төрсөн юм охин үрээ энхрийл!
Буцаж урсдаг ус байхгүй, эргэж та нарыг хайрлахгүй
Эргүүлэгт орчлон харин охин үрийг чинь хайрлахгүй
Энгэсэгт хацраар гэрэлтэвч зовлон нь та нарт харагдахгүй
Үндэс нь газарт цэцэг нь тэнгэрт
Үүн лүгээ адил санаж охин үрээ хайрла
Тэнгэрт чинь нар ч бий хур ч бий аянга ч бий
Тэнгэрлиг охин үрийг чинь жаргал ч тосно, зовлон ч тосно
Хөөрхий түүнийг нялхад нь жаргаа
Хүүрнэн сургаад яах вэ дээ орчлон түүний багш юм
Хүний л гарт очих бүсгүй түүнийг энхрийл
Хүний л эрхэнд жаргах охин үрээ хайрла!

Thursday, November 22, 2007

Зүрхээр минь бүү оролд

Зүрхээр минь бүү оролдоо
          Зүггүйтээд би чамд дурлачихаж мэднэ
          Зөөлөн гуниг тээгээд
         Зүгээрчгүй тэгээд санааширч мэднэ

Сэтгэлээр минь бүү тоглоо

        Сэм сэмхэн үгүйлчихдэг болчихно
        Хөнгөн гуниг тээгээд
       Хөлийн чимээ чагнадаг болчихно
Хайртай гэдэг үгийг
       Хамаагүй битгий хэлээ
       Харцыг чинь үгүйлээд
      Харгуй зам ширтдэг болчихно
Надаар чи бүү оролдоо
    Навчис адил хийсэж мэднэ
    Зүүдний жаргалдаа хөтлөгдөөд
    Зөнгөөрөө чамайг эрэлхийлдэг болчихно